Situering project

In West-Europa organiseert de katholieke kerk al vele eeuwen onderwijs als dienst aan de samenleving. Daarbij wordt steeds vertrokken van een bijzonder pedagogisch project, geënt op een gelovige inspiratie. In Vlaanderen uit deze historische realiteit zich tot op vandaag in een groot onderwijsaanbod en dus ook in een groot aantal pedagogische projecten van christelijke, meer bepaald katholieke, inspiratie. Het pedagogisch project van een school is “de algemene visie van het schoolbestuur op opvoeding en onderwijs; het kader waarbinnen de school wil werken. Het geeft informatie over de pedagogische en onderwijskundige methodes.”[1]

De huidige samenleving wordt gekenmerkt door pluraliteit en keuzevrijheid, multiculturaliteit en multireligiositeit. Het is helemaal niet vanzelfsprekend dat alle medewerkers in een katholieke school zich engageren vanuit eenzelfde levenbeschouwelijke inspiratie. Toch wil een katholieke school elke leerkracht uitnodigen om mee te werken aan een samen gedragen pedagogisch project. Wat betekent het dan vandaag om leerkracht te zijn in een katholieke school? Wat kan of mag men verwachten van een leerkracht die wil lesgeven in een katholieke school? Over welke competenties moet een leerkracht beschikken? Waar nodigt de katholieke geloofstraditie leerkrachten uit om te groeien in hun pedagogische kwaliteit? Wat betekent dit voor de opleiding en vorming van leerkrachten?

Binnen de lerarenopleidingen lager- en secundair onderwijs van de KAHO St-Lieven (campus Waas) hebben we met ons projectmatig wetenschappelijk onderzoek ‘Competenties van leerkrachten om het pedagogisch project van een katholieke school te helpen realiseren’ een antwoord willen zoeken op deze vragen.

Het concrete onderzoeksdoel was de bepaling en formulering van de competenties die leerkrachten nodig hebben om bij te dragen tot het realiseren van een pedagogisch project van een katholieke school. Een tweede vraag was de zoektocht naar welke vormen van competentiegericht leren en onderwijzen geschikt zijn om deze competenties te ontwikkelen bij studenten in de lerarenopleiding. We hoopten daarmee ook een reflectieproces op gang te brengen binnen de hogeschool  en mogelijks ook enkele concrete werkinstrumenten te ontwikkelen.

Gaandeweg stelden we vast dat er ook een grote nood was aan verheldering van een visie van wat de katholieke identiteit van een school betekent, in de eerste plaats voor onze onderzoeksteam maar ook voor andere betrokkenen uit het werkveld. Daarom hebben we veel tijd en energie geïnvesteerd in de opbouw van een doordachte visie, die we probeerden te vertalen en uit te werken in een ruimer model. Op deze manier is het onderzoeksresultaat niet enkel een ‘lijstje’ met geformuleerde competenties. Het werd een model met breedte én diepte waarvan we hopen dat het mag uitgroeien tot een inspirerend reflectie- of werkinstrument dat gebruikt kan worden door directies, leerkrachten, opvoeders en ondersteunend personeel, in de lerarenopleiding en in de voortdurende professionele vorming van leerkrachten die de opvoedingsprojecten van katholieke scholen een warm hart toedragen.

>> Verloop en methodologie