De katholieke identiteit van de school

Als onderwijsmensen zich de vraag stellen over wat hun katholieke school nu ‘anders’ maakt dan een niet-katholieke school, dan rijst er vaak een probleem.
De eigenheid van een katholieke school wordt gemakkelijk gereduceerd tot de aspecten die ‘anders’ of ‘extra’ zijn, naast het ‘gewone’ opvoeden en onderwijzen van elke school. Denk bijvoorbeeld aan het verplichte godsdienstonderwijs, aan de liturgisch-sacramentele dimensie (eucharistie- of gebedsvieringen, aandacht voor kerkelijke feesten zoals Pasen of Kerstmis, kruisbeelden in de lokalen, de eerste communievoorbereiding,…) of aan een brede pastorale dimensie (een engagement voor Broederlijk Delen of andere projecten, het organiseren van bezinningsdagen…).

Het is uiteraard terecht te zeggen dat de katholieke school op deze wijze deelt in de zending van de Kerk die verkondigt, viert en dient. Het is goed en belangrijk dat ze dat doet. Maar zolang de eigenheid van een katholieke school enkel gezocht wordt in de dingen die ze anders doet, schiet men eigenlijk niet veel op. Een schooldirecteur verwoordde het als volgt:

“Ik heb niet veel behoefte om te bewijzen:
‘Waarin verschillen we?
Wat is precies het segmentje dat ons anders maakt?’
Als er één ding is dat ons anders maakt,
dan is dat we tenminste weten
waarom dat we dat doen.”

Met andere woorden: de katholieke geloofstraditie moet de bron zijn, de ‘know why’, het onderliggend fundament van de ‘know how’ van het opvoeden en onderwijzen in een katholieke school. Zoals leerkrachten in methodescholen verantwoording putten in de filosofische kaders van Freinet, Montessori of Steiner, zo zou men in katholieke scholen moeten kunnen verwijzen naar ‘de katholieke methode’.

Zouden schoolbesturen, directies, leerkrachten… in katholieke scholen vandaag kunnen uitleggen wat die ‘katholieke methode’ is? Is er (nog?) een band tussen datgene ‘wat’ er in de school, in de klas, op de speelplaats, … gebeurt en ‘waarom’ het gebeurt op die manier? We worden inderdaad uitgedaagd om weer scherp te stellen wat nu juist de pedagogische kracht is van die geloofstraditie.

De katholieke geloofstraditie geeft aanknopingspunten voor een fundamentele visie op wat opvoeden en onderwijzen is en op de opdracht en verantwoordelijkheid van een school. Ze geeft te denken over hoe we omgaan met leerlingen, met collega’s in een team, met ouders… Natuurlijk is de bijbel
geen handboek met pasklare antwoorden op hedendaagse opvoedkundige vragen. Maar de traditie kan wel het referentiekader vormen dat het pedagogische
handelen in een katholieke school draagt, opbouwt en ook telkens weer bevraagt. 

Lees meer …